EncyclopedieCarlos Castaneda

Ben je op zoek naar een magisch cadeautje? Laat je inspireren door onze top 50 cadeautips voor de feestdagen.

Azarius

  • $

$ 0, -

US$ 0,00

Carlos Castaneda - Encyclopedie

Menu tonen Menu verbergen

Carlos Castaneda

2 Reacties

Carlos Castaneda (1925-1998) kwam uit Peru en was een cultureel antropoloog die vele boeken heeft geschreven. In deze boeken beschreef hij zijn ervaringen met een Mexicaanse sjamaan die hij Don Juan noemde. Zijn boeken werden in het Westen ongekend populair vanwege de vele opzienbarende inzichten die erin stonden en de surrealistische avonturen die Castaneda beleefde.

Carlos Castaneda portret


Tevens zorgde zijn werk ervoor dat men in het Westen bekend raakte met het gebruik van psychedelica. De boeken van Carlos Castaneda hebben dan ook een grote bijdrage geleverd aan de psychedelische revolutie. Deze beweging kwam halverwege vorige eeuw in het Westen op gang.

In eerste instantie werd zijn werk beschouwd als non-fictie. Critici betwijfelden echter al gauw of alles wat hij beschreef wel echt had plaatsgevonden. Wat wel en niet waar is, blijft onzeker. Behalve dat zijn boeken in mysterie gehuld zijn, draagt ook zijn leven enige raadsels met zich mee. In dit artikel zullen we stilstaan bij zijn wonderlijke leven, de inhoud van zijn boeken, de kritiek op zijn werk en de diepere boodschap die Carlos Castaneda uitdroeg.

Eerste huwelijk van Carlos Castaneda

Castaneda verhuisde begin 1950 vanuit Peru naar Amerika, waar hij in 1957 officieel Amerikaans staatsburger werd. Hij studeerde antropologie aan de UCLA universiteit in Los Angeles. Volgens zijn ex-vrouw Runyan zouden ze in 1960 zijn getrouwd. De bruiloft vond in Mexico plaats. De zoon van Runyan erkende Castaneda als zijn eigen zoon, hoewel hij niet zijn biologische vader was. Het koppel zou binnen een jaar weer scheiden, maar daarover is geen enkele documentatie te vinden.

Carlos Castenada en Don Juan

Castaneda schreef tijdens zijn studie antropologie drie boeken: The teachings of Don Juan: A Yaqui way of knowledge, A separate reality en Journey to Ixtlan. Deze boeken waren een soort logboeken die hij bijhield tijdens zijn antropologische studiereizen in Mexico. In eerste instantie was hij vooral geÔnteresseerd in de geneeskrachtige kruiden die de Indianen gebruikten. Hij kwam echter tijdens ťťn van zijn reizen in contact met de sjamaan Don Juan Matus. Deze behoorde tot de Yaqui Indianenstam uit Noord-Mexico. Castaneda raakte mateloos gefascineerd door zijn kennis, tovenaarsinzichten en de psychedelische ervaringen die hij onder zijn begeleiding onderging.

Castaneda beschrijft hoe hij de leerling van Don Juan werd. Don Juan zou voortdurend in contact staan met een voor ons onbekende realiteit. Hij leerde Castaneda hoe hij deze wonderlijke wereld kon betreden. In zijn boeken legt Castaneda uit hoe zijn bewustwordingsproces verliep, welke inzichten hij opdeed en wat hij daarvoor moest doen. Hierdoor konden zijn lezers ook tot dieper inzicht komen.

Don Juan zou verder een Nagual zijn. Dit betekent dat hij het bewustzijn van een bepaald totemdier kon aangaan. Binnen de sjamanistische traditie is dit een vrij gebruikelijk fenomeen. Zodra je tijdens een visioen verandert in een dier en de wereld ziet volgens het bewustzijn van dit dier, zou je volgens de Indianen een hogere staat van bewustzijn hebben verkregen.

In 1973 promoveerde Castaneda aan UCLA. In 1974 publiceerde hij het boek Tales of power dat eigenlijk een soort einde vormde van zijn periode als leerling van Don Juan. Hierna trok hij zich geheel terug. Hij bleef echter schrijven en boeken uitgeven, maar begaf zich niet meer onder groot publiek.

Carlos Castaneda en zijn drie vrouwen

Castaneda kocht in 1973 een groot huis waar hij met drie vrouwen ging wonen. Zij werden wel de heksen van Castaneda genoemd. Tevens beweerden zij ook leerlingen van Don Juan te zijn. Castaneda bevestigde dit. De drie vrouwen braken alle sociale banden die ze hadden en veranderden hun namen. Regina Thal werd Florinda Donner-Grau, Maryann Simko werd Taisha Abelar en Kathleen Pohlman werd Carol Tiggs. Alle drie hadden ze antropologie gestudeerd. Taisha Abelar promoveerde ook. De vrouwen van Castaneda weigerden zich te laten fotograferen, waardoor er alleen fotoís van hen bestaan uit de tijd voordat ze bij Castaneda introkken.

Er waren ook twee andere vrouwen die tot zijn inner circle behoorden. Deze zouden echter geen leerlingen van Don Juan zijn geweest, maar waren wel zeer trouwe volgelingen van Carlos Castaneda. De eerste vrouw die hier bedoeld wordt, heette oorspronkelijk Patricia Partin en nam de naam Blue Scout aan. Ze scheidde van haar man en ging bij Carlos Castaneda wonen. In 1995 werd zij echter zijn legaal geadopteerde dochter. Volgens sommigen scheen ze erg veranderd te zijn sinds ze bij Castaneda woonde. Ze gedroeg zich als een klein kind en bleek met poppen te spelen. Mogelijk leed ze aan infantilisme. Verder was er nog Kylie Lundahl. Over haar is nauwelijks iets bekend. Zij regelde vooral de financiŽle zaken van de groep.

Florinda Donner-Grau heeft het boek Shabono: A Visit to a Remote and Magical World in the South American Rain Forest geschreven. Hierin beschrijft ze hoe ze geÔnspireerd raakte door de Indiaanse Yanomami cultuur. Haar boek geeft niet echt duidelijk weer of ze wel of niet bij hen geleefd had. Critici beweerden echter dat ze plagiaat had gepleegd. In haar boek kwamen namelijk veel dingen terug die ook beschreven werden in de biografie van Helena Valero. Zij groeide op bij de Yanomami Indianen. Omdat Donner-Grau vooral haar persoonlijke ervaringen deelde, is dit boek volgens sommigen van lage antropologische waarde. Later schreef ze nog twee boeken over hekserij en tovenarij.

Tasiha Abalar schreef het boek The Sorcererís Crossing: A Womanís Journey, Volgens eigen zeggen zou ze een jaar bij Don Juan in zijn magisch huis in Mexico hebben gewoond. Ook dit boek zou volgens critici grotendeels fictief zijn.

Carlos Casteneda en Cleargreen

In de jaren negentig schreef Carlos Castaneda voor het eerst over Tensegrity. Deze term gebruikte hij voor een moderne versie van de lessen van Don Juan. Hij gaf praktische tips in de vorm van bepaalde lichaamshoudingen die men moest aannemen en psychologische oefeningen die veel weghadden van NLP. Door deze oefeningen zou men in staat zijn het bewustzijn te veranderen. De lichaamshoudingen werden ook wel magical passes genoemd. Deze zouden millennia geleden door de zieners van het oude Mexico zijn ervaren en vervolgens doorgegeven van generatie op generatie.

In de jaren negentig ontstond Clear Green. Dit is een wereldwijd netwerk, dat nog steeds volop actief is en waar mensen in de leer kunnen gaan om de magical passes te leren. Degene die deze leer beoefenen, kunnen volgens Castanea hun ďkinesthetische consensusĒ verhogen. Zo kan de vrijheid van de ziener worden bekrachtigd, zonder het te rationaliseren.

Naast het verzorgen van lessen, geeft de Clear Green organisatie ook boeken en dvd's uit. Zo is het wereldwijd voor iedereen mogelijk om kennis te maken met deze leer. De groepen worden geleid door vrijwilligers. Er wordt alleen betaald voor het huren van de oefenruimte. Ook in Nederland is er een Clear Green groep waar je in de leer kunt gaan.

Een geheimzinnige dood

Castaneda stierf op 27 april in 1998 aan leverkanker. Hij werd in kleine kring gecremeerd, waarna zijn as werd opgestuurd naar Mexico. Het heeft ruim twee maanden geduurd eer publiekelijk bekend werd gemaakt dat hij was gestorven.

Direct na zijn dood verdwenen ook de vijf vrouwen die behoorden tot zijn inner circle. Omdat zij alle banden met hun familie en voormalige vrienden hadden verbroken, duurde het enige tijd voordat men erachter kwam dat de vrouwen verdwenen waren. Er is nooit goed onderzoek uitgevoerd naar hun verdwijning. Er waren geen aanwijzingen die duiden op een misdrijf, waardoor de politie onderzoek onnodig achtte.

De auto van Partin werd echter enkele weken na Castanedaís dood aangetroffen in Death Valley. Dit betrof een zeer gevaarlijke omgeving en er werd dan ook gevreesd dat ze dood was. Pas in 2006 werd haar skelet gevonden. Dit werd door middel van DNA onderzoek vastgesteld. Men ging er vanuit dat ze zelfmoord had gepleegd. Ze zou mogelijk de woestijn zijn ingereden om daar gedurende de nacht dood te vriezen. Van de andere vier vrouwen is tot op de dag van vandaag nooit meer iets vernomen. Het kan best dat ze nog leven of dat ze net als Partin zelfmoord hebben gepleegd.

Voorkant Teachings of Don Juan


Carlos Castaneda bibliografie

  • The Teachings of Don Juan: A Yaqui way of knowledge (1968) is het eerste boek waarin Castaneda beschrijft hoe hij tijdens een studiereis geheel onverwacht kennis maakte met de oude Yaqui Indiaan, Don Juan. Deze sjamaan, een brujo wat ook wel tovenaar betekent, bleek over uitzonderlijke kennis te beschikken. Castaneda werd tien jaar lang zijn leerling en middels hallucinogenen middelen, zoals de peyote cactus, Jimson kruid en de Mexicaanse psilocybine paddenstoelen maakte hij kennis met een andere werkelijkheid. In het eerste deel deelt Castaneda zijn inzichten die hij opdeed tijdens de ceremonies en vult deze aan met de kennis die Don Juan hem bijbracht. Dit deed Don Juan vooral door de juiste vragen te stellen, waardoor Castaneda aan het denken werd gezet. Deze dialogen worden in zijn boeken uitvoerig beschreven. In het tweede deel brengt Castaneda orde aan in de inzichten die hij heeft opgedaan.
  • A separate reality (1971) is een vervolg op zijn eerste boek. In zijn eerste boek schrok hij op het einde namelijk terug van de ultieme test die een ziener, volgens de Indianen, moet hebben opgedaan. Daarom keerde Castaneda in 1968 terug, om onder begeleiding van Don Juan een wereld binnen te gaan die nooit eerder door een westerling zou zijn betreden. In dit boek wordt dieper ingegaan op de mystieke ervaringen en bovennatuurlijke percepties.
  • Journey to Ixtlan (1972) is zijn derde werk waarin Castaneda zijn lessen deelt over hoe de natuur werkelijk zou moeten worden gezien en hoe men moet breken met de routines van het dagelijkse leven. Zo ontdekt Castaneda hoe hij de onophoudelijke stroom van interpretaties een halt kan toeroepen.
  • Tales of Power (1975) beschrijft hoe Don Juan de meest krachtige les van het tovenaars hart leert aan Castaneda.
  • The second ring of power (1977) Elke keer blijkt er toch nog een grotere test te zijn die Castaneda, wil hij werkelijk veranderen van een nietszeggend persoon naar een krijger, moet doorstaan. Zo blijft de reis doorgaan.
  • The Eagle's Gift (1981) In dit boek zet Castaneda zijn werk voort en blijft Don Juan de hedendaagse perceptie van de realiteit, zoals de meesten die ervaren, op de proef stellen. Het blijkt de adelaar te zijn die ons diepgaand inzicht kan geven. Dit is een algemeen bekend gegeven binnen de sjamanistische traditie uit Noord-Amerika.
  • The Fire from Within (1984) gaat dieper in op de kennis die de adelaar heeft.
  • The Power of Silence (1987) beschrijft hoe Don Juan de geheimen deelt van zelfrealisatie en laat zien dat alle kracht en wijsheid in onszelf ligt. Castaneda leert wat er nu precies tussen geboorte en dood afspeelt, waardoor zijn leven meer betekenis krijgt.
  • The Art of Dreaming (1993) in dit boek wordt stilgestaan bij wat dromen ons kunnen leren.
  • Magical Passes: the practical wisdom of the shamans of ancient Mexico (1999) in dit boek deelt Castaneda een groot aantal lichaamsposities en psychische oefeningen die tovenaars uit Mexico al duizenden jaren uitvoeren. Door het doen van de oefeningen wordt de lezer in staat gesteld een verandering in bewustzijn te ondergaan. In dit boek deelt hij een meer praktische manier om tot inzicht te komen.
  • The Active Side of Infinity (1999) in dit een na laatste werk, dat net na zijn dood verscheen, geeft Castaneda een prachtig overzicht van wat hij gedurende zijn gehele leven heeft geleerd. Dit werk is zeer toegankelijk, omdat er veel minder verwarring ontstaat die in zijn voorgaande boeken aanwezig is. Dit boek bevat namelijk geen sprookjes, psychedelische ervaringen en mensen die in dieren veranderen. Don Juan vraagt hem slechts om terug te blikken op zijn leven en zijn kennis op te halen. Zo komt de oude mystiek van de Yaqui Indianen tot leven.
  • The Wheel of Time: Shamans of Mexico (2000) is postuum samengesteld en bevat een selectie van citaten uit zijn voorgaande tien boeken. Er zit geen echte verhaallijn in. Het is meer een samenvatting van al zijn voorgaande werk. Voor sommige fans was dit een beetje een domper, want die hadden gehoopt op nog een laatste spannend avontuur.
Castaneda op de voorkant van Time


De filosofie van Carlos Castaneda

Kort gezegd zou er volgens Carlos Castaneda een andere grotere, betekenisvollere werkelijkheid bestaan die de hedendaagse realiteit overstijgt. Door zeer toegewijd op zoek te gaan, kunnen we een vrij mens worden. Al onze kracht en wijsheid zou in onszelf te vinden zijn. Mochten we weerstand voelen met onze omgeving dan is dit een illusie, omdat we alleen in gevecht kunnen zijn met onszelf.

In feite is dit niet echt unieke kennis. Veel meesters, spiritueel leraren en goeroes beweren in grote lijn hetzelfde, maar de manier waarop Castaneda zijn kennis deelde was heel bijzonder. Hij wist velen met zijn boeken te raken en heeft dan ook een hele grote bijdrage geleverd aan de New Age beweging en psychedelische revolutie. Vele aspecten van mystiek wist hij op toegankelijke wijze uiteen te zetten.

Kritiek op het werk van Carlos Castaneda

Critici betwijfelen echter ten zeerste of Don Juan echt bestaan heeft. Hiervoor hebben ze verschillende redenen:

  • Het karakter van Don Juan is zeer inconsistent.
  • Ook maakt Don Juan soms Engelse woordspelingen, maar deze sprak alleen Spaans.
  • Daarnaast zou de leer Van Don Juan heel anders zijn dan die van de Yaqui Indianen.
  • Robert Gordon Wasson die in eerste instantie zeer lovend was over het werk van Castaneda, is hier later op teruggekomen. Volgens Wasson zou de botanische kennis die Castaneda aanhaalt, incorrect zijn.
  • Er zouden tevens fouten zitten in de chronologische volgorde. Gebeurtenissen lopen door elkaar. Dit besef je alleen als je de eerste drie boeken goed bestudeert en na elkaar leest.

Kritiek op de persoon Carlos Castaneda

Ook op Carlos Castaneda zijn manier van leven is kritiek geleverd. Zo zou hij in zijn boeken onthouding van seks propageren, maar zelf deed hij in geen geval aan onthouding. Sterker nog hij had meerdere vrouwen. Tevens overleed hij aan leverkanker, terwijl hij in zijn boeken een methode beschrijft waarmee door middel van geestelijke concentratie kanker overwonnen kan worden. Critici beweren daarom dat hij niet volgens zijn eigen lessen leefde en/of niet de kennis zou hebben die hij beweerde te bezitten.

Amy Wallace die vroeger zelf een volgeling van Carlos Castaneda was, heeft het boek Sorcererís Apprentice over hem geschreven. Hierin legt ze de verschillen bloot tussen de publieke figuur Carlos Castaneda en hoe hij zich in werkelijkheid gedroeg. Zij beweert dan ook: ďNever give your power away to someone else, who claims to have special knowledge. Itís the worst mistake I ever madeĒ.

Plaats Carlos Castaneda zijn boeken in een goed licht

Het staat min of meer vast dat de boeken van Carlos Castaneda fictie zijn. Maar je kunt je afvragen of dit erg is. Je zou natuurlijk ook kunnen zeggen dat het bijzonder geniaal is dat Don Juan nooit bestaan heeft. Dit zou immers betekenen dat de wijsheden die Castaneda deelt, uit hemzelf zijn gekomen. Zijn manier van schrijven zorgde ervoor dat velen geboeid raakten. Hij zette zichzelf in zijn boeken neer als een leerling en niet als een leraar. Hierdoor kwamen zijn boeken tot leven en herkenden anderen zich mogelijk in hem.

Tijdens het lezen kijk je als het ware mee met de worsteling die hij onderging als leerling en hoe hij de inzichten verkreeg. Dit is natuurlijk veel leuker dan luisteren naar een lesje van een meester. Dat zijn boeken voornamelijk fictie betreffen, zou daarom eigenlijk niet moeten uitmaken. Tegelijkertijd kreeg hij in loop der tijd duidelijk goeroe-neigingen en ontstond er een ongezonde cult rond zijn persoon. Dit is terug te lezen in het boek van Amy Wallace.

We zien dit fenomeen natuurlijk wel vaker: een charismatisch persoon gebruikt eeuwenoude kennis en geeft daar zelf een draai aan, waardoor een verlicht ego ontstaat. Met alle gevolgen van dien.

Kortom, de dingen die in Castanedaís boeken staan, kunnen ons zeker inspireren, maar je moet zeker niet alles letterlijk nemen, dat deed hijzelf immers ook niet.



Reacties

  • alruin 20-10-2017 20:34:32

    ik zoek naar een van zijn boeken waarin staat dat hij op een begraafplaat ze eigen tegen kwam hij stond dus eigelijk aan zijn eigen graf welk boek was dat ?

  • coupcoupdad 08-04-2018 01:55:27

    Happy Holidays!


Ben je 18 jaar of ouder?

Om onze webshop te kunnen bezoeken dien je te bevestigen dat je 18 jaar of ouder bent.