EncyclopedieMeditatie

Ben je op zoek naar een magisch cadeautje? Laat je inspireren door onze top 50 cadeautips voor de feestdagen.

Azarius

  • $

$ 0, -

US$ 0,00

Meditatie - Encyclopedie

Menu tonen Menu verbergen

Meditatie

0 Reacties

Wat is meditatie?

Meditatie is afgeleid van het Latijnse woord 'meditatio' en verwijst naar het woord 'meditari', wat slaat op het begrip 'nadenken'. Deze verwijzing is niet correct, want mediteren heeft weinig met denken te maken. Integendeel, de drie voornaamste redenen waarom gemediteerd wordt zijn:

Monnik bezig met meditatie

  1. Het loslaten van gedachtes, waardoor meer rust wordt ervaren
    Vaak blijkt namelijk dat we ons identificeren met de gedachte; we denken de stem in ons hoofd te zijn. Meditatie maakt je ervan bewust dat we de gedachtegang in feite waarnemen met ons bewustzijn. Dit zorgt ervoor dat men het denken gemakkelijker los kan laten, wat weer als bijkomend effect heeft, dat er meer rust ontstaat. Om die reden is meditatie voor velen een belangrijk onderdeel van hun dagelijkse routine.
  2. Besef krijgen van het goddelijke of eenwording met het collectieve bewustzijn.
    Het kan zelfs zo zijn dat, als gevolg van meditatie, het inzicht ontstaat deel uit te maken van een groter geheel. Men beseft soms meer te zijn dan alleen een lichaam met gevoel, emoties en gedachtes, wat resulteert in een sterk eenheidsbesef.
  3. Het ontwikkelen van bepaalde eigenschappen
    Soms wordt meditatie ook ingezet om bepaalde eigenschappen te ontwikkelen. Door sterk je aandacht op een van te voren gekozen beeld te richten, zou het mogelijk zijn bepaalde eigenschappen te ontwikkelen. Hierover later meer.

Voor degenen die nog nooit hebben gemediteerd en zich niet eerder in deze materie hebben verdiept, kan voorgaande wat zweverig overkomen, maar in feite is meditatie vrij praktisch en door iedereen toe te passen. Hoe dat in zijn werk gaat, zal o.a. in dit artikel worden uitgelegd.

Geschiedenis van meditatie

Waarschijnlijk werd er al gemediteerd vanaf het moment dat Sjamanen duizenden jaren geleden ontdekten dat ze via zingen, drummen, dansen en natuurlijke psychedelica in een trancetoestand terecht kwamen. Op die manier ontdekten zij andere vormen van bewustzijn, waaruit later verschillende religies zijn voortgevloeid. De eerste aanwijzingen van meditatie komen echter uit India; waar Vedische priesters rond 1500 BC door middel van concentratieoefeningen het eenheidsbesef ontwikkelden. Als gevolg van dit besef geloofden zij dat het goddelijke vooral in jezelf te vinden is.

Vanuit de Vedische stromingen zijn rond 500 BC het boeddhisme en de yoga ontstaan, die zich verspreidden naar China en Tibet. Meditatie bereikte rond het jaar nul ook het Westen. De Romeinen observeerde de Oosterse monniken, die uren doodstil met gekruiste benen op de grond zaten. De Romeinen wisten echter niet goed wat de monniken aan het doen waren en konden niet anders dan bedenken dat ze in diepe overpeinzing zaten. Vandaar dat het woord 'meditari' werd gebruikt, dat nadenken betekent; terwijl meditatie in feite vooral een aandachtsoefening is, waarbij gedachten zoveel mogelijk worden losgelaten.

boeddhisme en oosterse meditatie

In het Westen waren de eerste Ďmeditatorsí christelijke monniken die in afzondering in Egypte en Palestina leefden. Meditatie heeft echter, voor het begin van vorige eeuw, in het Westen nooit het grote publiek bereikt. Vanaf de 15e eeuw werd traditionele meditatie zelfs door de kerk verboden. Bidden is eigenlijk ook een vorm van meditatie, maar het leegmaken van het hoofd, waardoor beseft kan worden ťťn te zijn met het goddelijke, heeft de kerk uitdrukkelijk verboden.

Vanaf die tijd werd in het Westen meditatie alleen nog in het geheim door alchemisten beoefenend. De alchemie is een drie decennia oude natuurfilosofie, waarin zowel Oosterse als westerse wijsheden samenkomen. Vanaf de zeventiende eeuw verdween de alchemie, door de opkomst van de westerse wetenschap. Zo verdween ook de meditatie uit de westerse samenleving.

Daar kwam verandering in aan het begin van de twintigste eeuw. De interesse groeide voor Oosterse wijsheden, filosofieŽn en religies. Vanaf dat moment kwam ook de meditatie uit AziŽ overgevlogen. Vele Westerlingen ondergingen de heilzame en rustgevende uitwerking van aandachtsoefeningen. Tegelijkertijd bleef meditatie voor velen iets exotisch en daardoor niet toepasbaar in het dagelijkse leven.

Hierin kwam verandering toen wetenschapper Jon Kabat Zinn begin jaren zeventig de eerste mindfulness training ontwikkelde. Tijdens zijn werk als wetenschapper kwam hij namelijk in contact met chronisch zieke mensen. Hij vermoedde dat meditatie deze mensen kon helpen. Omdat niet iedereen even gemakkelijk leert mediteren en de Oosterse wijsheden niet voor elke Westerling toegankelijk zijn, ontwikkelde hij een eigen meditatie training, die ook wel 'mindfulness training' wordt genoemd.

Middels deze training is het vrij eenvoudig, om zonder allerlei religieuze concepten, te leren mediteren. Jon Kabat Zinn bleek gelijk te hebben, want veel chronisch zieken hadden baat bij zijn meditatie training. In 1982 zijn de heilzame effecten van meditatie zelfs wetenschappelijk bewezen. Mensen met chronische pijn zouden na een tien weken durende mindfulness training minder pijn ervaren en zouden tevens minder last hebben van stemmingswisselingen. [1] Langzaam veroverde meditatie de westerse geestelijke gezondheidszorg. Tegenwoordig is het dan ook heel normaal om bij een GGZ instelling een mindfulness training te volgen.

Soorten meditatie

Meditatietechnieken zijn onder te verdelen in twee soorten, namelijk de Oosterse meditatie en de moderne meditatie. Van de moderne meditatietechnieken zijn er oneindig veel, de traditionele Oosterse meditatie technieken zijn beperkter. Hieronder worden eerst de Oosterse meditatietechnieken behandeld, daarna de meest bekende vormen van de moderne meditatietechnieken.

Oosterse meditatietechnieken

  • Vipassana wordt door velen beschouwd als de meest zuiverste vorm van meditatie. Bij deze vorm van meditatie is het de bedoeling alleen te aanschouwen, zonder iets te willen veranderen. Meestal zit men met gesloten ogen in kleermakerszit op een kussentje en keert diep naar binnen. Loslaten is de sleutel.
  • Gibberische meditatie komt voort uit de Soefi traditie en is erop gericht om iedere normale gedachtegang te doorbreken. Dit kan door wartaal uit te slaan, maar ook daar te lachen, schreeuwen en huilen. Eigenlijk is alles toegestaan, zolang de normale gedachtestroom maar wordt onderbroken. Het idee hierachter is dat wanneer alles eenmaal is geuit, men tot rust kan komen.
  • Soefi dansen heeft als doel je ťťn te voelen met god. Deze meditatievorm wordt door mannen in lange jassen met punthoeden uitgevoerd. De mannen draaien en draaien om hun eigen as en het is deze werveling die hen terug naar de kern van het bestaan zou voeren.
  • Mantra meditatie is een meditatietechniek die zeer bekend is binnen het Tibetaans boeddhisme, maar ook voorkomt in vele andere religies. Zo ook binnen het christendom. Tijdens mantra meditatie wordt steeds eenzelfde woord of zin herhaald, dit heeft een rustgevende uitwerking, wat resulteert in een open zachte houding. Daarnaast geeft het een gevoel van eerbied en respect. In het christendom is het herhalen van een weesgegroetje, of een onze-vader-in-de-hemel een voorbeeld van een mantra meditatie.
  • Zenmeditatie kenmerkt zich door de strikte houding, je zit met kaarsrechte rug, in kleermakerszit, op een kussentje en staart naar een witte muur. Tegelijkertijd wordt de ademhaling van ťťn tot tien geteld, om daarna weer opnieuw te beginnen. Op deze manier raak je niet snel afgeleid. Deze meditatietechniek lijkt veel op Vipassana, maar bij Zenmeditatie zijn de ogen open op een witte muur gericht, in plaats van gesloten.
  • zen en serene waterval

  • Visualisatietechniek roept bepaalde beelden in het hoofd op, waar men zich op concentreert. Deze beelden bevatten eigenschappen, in de vorm van een personificatie. Als het beeld eenmaal is gevormd, dan is het de bedoeling dat het beeld samenvalt met degene, die het beeld in zijn hoofd opriep. Zo zou men bepaalde eigenschappen kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd dienen storende gedachtes zoveel mogelijk vermeden te worden.


Moderne meditatietechnieken

  • Lachmeditatie is afgeleid uit actieve Soefi meditatie, waarbij men wordt gestimuleerd om zoveel mogelijk te lachen. Om vervolgens deze lach aandachtig te volgen. Ook al is er geen reden voor, lachen heeft een zeer gunstige uitwerking op het immuunsysteem. Het volgen van de lach maakt je losser, de zorgen verdwijnen en op den duur stopt ook het denken.
  • Sociale meditatie is erop gericht dat je je ervan bewust wordt, dat innerlijke stilte een onafgebroken stroom is, die ongehinderd doorgaat, ongeacht het drukke sociale verkeer. Door middel van herkenbare omgevingsgeluiden, ademhalingstechnieken, bewegen en muziek wordt de alledaagse hectiek nagebootst. Tegelijkertijd wordt je uitgedaagd bij jezelf te blijven. Hierdoor leer je ook in het dagelijks leven bij jezelf te blijven.
  • Actieve mediatie laat je helemaal opgaan in bewegen of expressie. Als gevolg daarvan kom je gemakkelijk los van het denken. Tijdens actieve meditatie wordt er veel gewerkt met bio-energetica, emotionele expressie, dans, bewegen en geluiden.
  • Mindfulness traint je om meer in het moment te zijn. Stap voor stap wordt aangeleerd hoe de aandacht te richten is, waardoor je uiteindelijk instaat bent om iedere handeling met aandacht te doen. Dit lijdt tot meer rust en een groter geluksgevoel.
  • Dynamische meditatie richt zich erop om fysieke energie om te zetten in diepe stilte. Er wordt begonnen met allerlei ademhalingstechnieken, waardoor je lichaam meer zuurstof krijgt. Hierdoor ervaar je een energieboost. Deze energie wordt vervolgens gebruikt om opgekropte emoties los te laten, waardoor meer rust ontstaat.
  • Transcendentale stilte meditatie geeft je de tools, om iedere dag op elk gewenst moment innerlijke rust te hervinden. De techniek is opgebouwd uit verschillende niveaus van waarneming, passieve concentratie, mantra's en klanken. Deze training wordt individueel door een bevoegd leraar gegeven.

  • Gevaar van meditatie


    Hans Wolfgang Schumann schrijft in zijn boek 'Boeddhisme':

    "De meditatietechnieken der verzinking en analyse zijn niet zonder gevaar. Een teveel heeft een soort psychisch verdrinken tot gevolg; onvoorzichtige toepassing kan tot geestelijke ontsporing leiden. In de psychiatrische klinieken van Rangoon en Bangkok bevindt zich een behoorlijk aantal patiŽnten, die verkeerde meditatie hebben moeten bekopen met hun geestelijke gezondheid."

    rust door mediteren

    Het klopt inderdaad dat intensieve meditatie, reeds bestaande psychische problemen kunnen verergeren. Door meditatie kan iemand namelijk worden geconfronteerd met weggestopte gevoelens en emoties, dit kan in sommige gevallen zo heftig zijn, dat de realiteit uit het oog wordt verloren. Zo kan in uitzonderlijke gevallen een psychose ontstaan.

    Zeker als men in de vroege jeugd is getraumatiseerd, is men vaak niet instaat om de emoties te reguleren. Als iemand dus last heeft van relatief ernstige persoonlijkheidsproblematiek, zoals een psychose of een heftige borderline stoornis, dan is een mindfulness training niet de juiste weg.

    Psychisch gezonde mensen hebben minder te vrezen, maar het blijft oppassen. Tegenwoordig worden er namelijk steeds vaker extreem intensieve meditatietrainingen aangeboden, waar mensen worden aangemoedigd al hun emoties in groepsverband, zonder enige controle te uiten. Deze trainingen duren vaak enige dagen en de voorlichting laat soms te wensen over, waardoor men meestal geen idee heeft wat hun te wachten staat. Een voorbeeld is van een dergelijke zware training is de Landmark training.

    Enerzijds kunnen deze trainingen verslavend zijn vanwege het bevrijdende gevoel en de samenhorigheid die ontstaat gedurende een weekend. Hierdoor krijgen dit soort trainingen soms een sektarisch karakter. De cursist kan niet meer zonder en het is niet uitzonderlijk dat er grote bedragen worden gevraagd voor vervolgcursussen. Daar komt bij dat mensen vaak over grenzen heen worden geduwd, waardoor ze soms dingen doen, waar ze achteraf misschien spijt van hebben. Het kan ook zijn, dat deelnemers op het moment zelf de controle verliezen. Zelfs psychisch stabiele mensen kunnen door bepaalde technieken verward raken. Mocht je overwegen een meditatiecursus te volgen, zoek dan goed uit wat je precies gaat doen.

    Hersenactiviteit tijdens meditatie

    Behalve dat er vele onderzoeken zijn gedaan, naar de heilzame effecten van meditatie, hebben diverse andere onderzoeken aangetoond, dat tijdens meditatie de hersenactiviteit een uniek patroon vormt. De hersenactiviteit tijdens meditatie verschilt namelijk van iedere andere vorm van bewustzijn, zoals diep nadenken, dromen, stresssituaties en slapen.

    Onze hersenen produceren zes verschillende soorten hersengolven:

    1. Alfa (8-12Hz) golven hangen samen met een toestand van ontspanning, waarin men nog steeds alert is. Heeft men veel alfa golven, dan wordt informatie beter opgenomen, kan men zich goed concentreren en de dingen beter onthouden.
    2. BŤta (16-38Hz) golven zijn erop gericht om stressvolle situaties het hoofd te beiden. Het sterke Ik gevoel is het product van bŤta golven. Kinderen tot vijf jaar produceren nauwelijks bŤta golven, mensen die hyperactief zijn, produceren extreem veel bŤta golven. De meeste mensen produceren in waaktoestand ongeveer voor 90 % bŤta golven.
    3. ThŤta (4-8Hz) golven ontstaan in diep ontspannen toestand, meestal net voordat men inslaap valt of wakker wordt. Deze golven worden ook wel de creatieve laag genoemd. Als men deze hersengolven heeft kunnen er grote inzichten ontstaan. Mensen die geheel opgaan in het luisteren naar muziek of het maken van kunst, produceren vaak thŤta golven.
    4. Delta (0,5-4 Hz) golven komen voor bij baby's en tijdens de diepe slaap. Hoe dieper men slaap, hoe langer de hersengolven zijn. In deze toestand kan je je weinig herinneren.
    5. Gamma (30-80 Hz) golven worden pas enkele jaren erkend, deze golven komen voor bij sterke mentale activiteit, zoals angst, oplossen van problemen en hoge staat van alertheid. Tijdens stressreacties spelen deze golven op. Het lijkt dan soms, alsof je sneller handelt, dan denkt.
    6. Senso-Motorisch Ritme (12-16Hz) golven ontstaan tijdens fysieke rust en sterk sensomotorisch bewustzijn.

    Via een EEG scan werden de hersengolven van enkele deelnemers onderzocht, tijdens een transcendentale meditatie. Het bleek dat de hersenen de volgende veranderingen van bewustzijn doorliepen:

    Hersenactiviteit bij meditatie

    1. In het begin werden de alfa golven kleiner en kwamen minder frequent voor.
    2. Vervolgens ontstonden er thŤta golven. Deze komen normaal voor tijdens de slaap. Tijdens meditatie zijn ze echter wel iets anders, hoewel ze er erg op lijken. In dit stadium kwamen de hersenen geheel tot rust.
    3. Hierna kwam het stadium van de diepe meditatie; ritmische bŤta-golven liepen over het hele hersengebied. BŤta golven zijn aanwezig als men redeneert en besluiten neemt. Toch zijn de bŤta golven tijdens meditatie anders, ze lopen namelijk meer synchroon en beslaan het hele hersengebied.
    4. Als laatst is er een uitzonderlijk stadium waarin de hersengolven vanuit binnen naar buiten geheel synchroon gaan lopen.

    Dit patroon van hersenactiviteit is zeer uniek en meditatie, mits goed beoefend, kan dan ook leiden tot een unieke staat van bewustzijn. Overigens geldt dit patroon alleen voor transcendentale meditatie. Andere meditatietechnieken kunnen weer lijden tot andere vormen van hersenactiviteit, wat andere vormen van bewustzijn tot gevolg heeft. [3][4][5].

    Psychedelica & meditatie

    Wetenschappelijk onderzoek toont dus aan dat we instaat zijn om ons bewustzijn, zonder gebruik van middelen, te veranderen. Zo bestaan er ook websites, die informatie verschaffen over speciale meditatietechnieken, die psychedelische ervaringen zouden opwekken, zoals: www.psychedelicmeditation.com

    Er is geen onderzoek gedaan naar de combinatie van meditatie en psychedelica, dit is natuurlijk wel interessant, omdat psychedelica evengoed lijdt tot een staat van bewustzijnsverandering. Onderzoek toont echter aan dat gebruik van ayahuasca tijdens een ritueel, lijdt tot een grote toename van alfa en thŤta golven. LSD, mescaline, psilocybine en ayahuasca-gebruik zonder ritueel, zou echter vooral lijden tot kleinere alfa en thŤta golven en grotere bŤta golven [5].

    Blijkbaar heeft het ritueel ook effect op de mate waarin de hersenactiviteit verandert, met daaraan gekoppeld de bewustzijnsverandering. Dit is niet zo verwonderlijk, want tijdens een een Sjamanistisch ritueel wordt er gebruik gemaakt van allerlei verschillende meditatietechnieken, zoals zang, dans, ritme, mantra's en stilte. Via deze technieken worden de hersenen eveneens in een andere staat van bewustzijn gebracht. Wanneer meditatie wordt gecombineerd met psychedelica, dan is te zien dat de hersenactiviteit van een normale trip een totaal ander hersenpatroon laat zien, dan die van een trip tijdens een ritueel.

    Dit is dan ook een belangrijke reden waarom sommigen van mening zijn, dat psychedelica gebruik tijdens een ritueel een totaal andere uitwerking en daardoor andere status heeft, dan hedonistisch gebruik van psychedelica.

    Bronvermelding

    1. Jon Kabat-Zinn, Ph.D, An outpatient program in behavioral medicine for chronic pain patients based on the practice of mindfulness meditation: Theoretical considerations and preliminary result, General Hospital Psychiatry, Volume 4, Issue 1, April 1982, Pages 33Ė47
    2. J.P Banquet, Spectral analysis of the EEG in meditation, Electroencephalography and Clinical Neurophysiology, Volume 35, Issue 2, August 1973, Pages 143Ė151
    3. H.-Y. Huang1Ü , P.-C. Lo1, EEG dynamics of experienced Zen meditation practitioners probed by complexity index and spectral measure, 2009, Vol. 33, No. 4 , Pages 314-321
    4. L.I. Aftanas,, S.A. Golocheikine, Human anterior and frontal midline theta and lower alpha reflect emotionally positive state and internalized attention: high-resolution EEG investigation of meditation Neuroscience Letters, Volume 310, Issue 1, 7 September 2001, Pages 57Ė60
    5. Tetsuya Takahashia, Tetsuhito Murataa,Toshihiko Hamadab, Masao Omoria, Hirotaka Kosakaa, Mitsuru Kikuchic, Haruyoshi Yoshidab, Yuji Wadaa Changes in EEG and autonomic nervous activity during meditation and their association with personality trait, International Journal of Psychophysiology Volume 55, Issue 2, February 2005, Pages 199Ė207
    6. Erik Hoffmann, Effects of a Psychedelic, Tropical Tea, Ayahuasca, on the Electroencephalographic (EEG) Activity of the Human Brain During a Shamanistic Ritual.


Ben je 18 jaar of ouder?

Om onze webshop te kunnen bezoeken dien je te bevestigen dat je 18 jaar of ouder bent.