EncyclopedieSjamanisme

Azarius

  • $

$ 0, -

US$ 0,00

Sjamanisme - Encyclopedie

Menu tonen Menu verbergen

Sjamanisme

0 Reacties

Wat is sjamanisme?

Veel van de producten op onze website hebben een lange gebruiksgeschiedenis, maar vaak wel in een hele andere context. De kruiden, paddenstoelen en cacti die tegenwoordig wereldwijd verkrijgbaar zijn, werden traditioneel ingenomen tijdens rituelen gericht op genezing of religieuze doeleinden.

Op elk continent hebben mensen methoden ontwikkeld om hun normale bewustzijn te veranderen. Drummen, zingen (chanten) en dansen zijn gebruikelijke technieken die vaak worden gecombineerd met het innemen van psychoactieve planten of plantbereidingen. De medicijnman of –vrouw, die functioneert als de spirituele gids van de groep, wordt vaak ‘sjamaan’ genoemd. De sjamaan weet hoe de planten bereid en gecombineerd moeten worden om ‘contact met de goden’ of ‘het binnen gaan van de geestenwereld’ te bewerkstelligen. De verschillende methoden en geloofssystemen die hiermee samenhangen worden ‘sjamanisme’ genoemd.

Het woord ‘sjamaan’ komt uit de Siberische Tungusic talen. De geschiedkundige Mircea Eliade zei: “Een eerste, en wellicht de minst riskante, definitie van dit complexe verschijnsel is: sjamanisme = een techniek voor extase.” Volgens Eliade kan een sjamaan ziekteste genezen en wonderen veroorzaken. Ook functioneert hij/zij als gids die de zielen van de overledenen naar het hiernamaals begeleidt. Tijdens de initiatie doorloopt een sjamaan de cyclus van dood en wedergeboorte. En elke keer als de ziel van de sjamaan het lichaam verlaat om langs de axis mundi te reizen, wordt dit proces herhaald. De axis mundi is in dit geval de centrale verbindingsas die de hemelrijken en onderwerelden met elkaar verbindt. Een sjamaan kan daarnaast ook de functie van priester, mysticus en dichter op zich nemen.

Eliade’s idee dat verschillende tradities wereldwijd een gemeenschappelijke en unieke structuur met elkaar delen, wordt tegenwoordig bekritiseerd door wetenschappers die juist wijzen op de grote verschillen tussen tradities die niet historisch met elkaar verbonden zijn. Ook werden veel van de kenmerken van de sjamaan, zoals hierboven beschreven, niet (of slechts gedeeltelijk) teruggevonden door antropologen die langdurig onderzoek deden bij verschillende volken.

Sjamanistische culturen wereldwijd

Tegenwoordig zijn vele sjamanistische culturen uitgeroeid door de Inquisitie, missionarissen of de gevolgen van het kapitalisme. Anderen zijn in de loop van de tijd intrinsiek veranderd, onder andere door processen van globalisering. Niettemin bestaan er nog steeds overblijfselen van de oude tradities en nieuwe varianten hierop.

In het stroomgebied van de Amazone is ayahuasca het meest gebruikte plantenbrouwsel; een combinatie van de Chacruna of Chalipogna bladeren en de bast van de Banisteriopsis Caapi liaan. Ayahuasca is slechts één van de plantbereidingen in de uitgebreide botanische collectie van de Amazone-sjamaan. Een andere plant die veel gebruikt wordt is Datura (Toe, Brugmansia).

Meer naar het westen, in de Centrale Andes van Peru, Ecuador en Bolivia vinden we sjamanistische rituelen rondom de mescaline-bevattende San Pedro cactus. De Peyote cactus, die ook mescaline bevat, wordt traditioneel gebruikt in rituelen van de inheemse volken van Centraal Amerika. De Huichol, die bekendstaan om hun kleurrijke kleding en kunst, geïnspireerd door de peyote-ervaring, zijn nooit volledig gekoloniseerd geweest. Hun rituelen zijn daarom relatief ‘origineel’ gebleven.

Een andere bekende sjamanenplant uit deze streek is Salvia Divinorum dat traditioneel wordt gebruikt voor divinatie en genezing. Salvia Divinorum komt van oorsprong uit de Mazatec regio in Mexico. Dat is hetzelfde gebied waar R. Gordon Wasson de psilocybine cultus van Maria Sabina leerde kennen. Door zijn publicatie ‘Seeking the Magic Mushroom’ in Life magazine in 1957 werd het bestaan van psychoactieve paddenstoelen voor het eerst bij een breed publiek bekend.

Psychoactieve paddenstoelen groeien over de hele wereld, alhoewel het niet duidelijk is in hoeverre dit betekent dat ze ook overal ritueel werden gebruikt. Archeologische vondsten hebben tot speculaties geleid over het bestaan van paddenstoelencultussen op plaatsen zoals Australië, Thailand, Algerije, de Sahara, Tanzania, Griekenland, India en China. Het is bekend dat Spaanse kolonisten het gebruik van de paddenstoelen in Latijns-Amerika hebben uitgeroeid. Maria Sabina’s cermonies, zoals ze door Wasson werden geobserveerd, suggerenen dat deze manier van sjamanistisch gebruik vaker voorkwam. Op zijn minst hebben zijn observaties een hele generatie hippies en beatniks geïnspireerd om hun eigen neosjamanistische ceremonies te ontwikkelen.

In India roken sadhus (heilige mannen), vooral degenen die zich toewijden tot de ascetische god Shiva, regelmatig cannabis door een chillum. Sommigen van hen nemen ook plantenmengsels in die Datura bevatten. Dezelfde twee planten spelen een rol binnen de sjamanistische tradities die opgingen in het Tibetaans boeddhisme.

Ook op het Afrikaanse continent wordt een veelheid aan kruiden, zaden, wortels en andere plantproducten gebruikt. Veel van deze planten zijn nog niet of nauwelijks tot de westerse wereld doorgedrongen. Het meest bekend zijn de psychoactieve Iboga wortel en een verscheidenheid aan droomkruiden zoals Silene capensis en Calea zacatechichi.

Christian Rätsch beschrijft meer dan 400 psychoactieve plantensoorten wereldwijd waarvan velen op ‘sjamanistische’ manier worden gebruikt. Het bovenstaande is slechts een overzicht van de meest bekende praktijken; het is niet bedoeld om compleet te zijn.

Neosjamanisme

Eliade’s idee van een ‘universeel’ sjamanisme is misschien omstreden, maar het is wel erg invloedrijk geweest. Antropoloog Michael Harner bouwde voort op Eliade’s ideeën toen hij ‘de kernmethoden van het wereldwijde sjamanisme’ probeerde te ontleden. Harner kwam in aanraking met sjamanisme door zijn veldwerk bij verschillende Amazonevolken waar het drinken van ayahuasca centraal staat. Hij wilde deze tradities toegankelijk maken voor de westerse mens, maar omdat het innemen van psychoactieve substanties legale problemen oplevert zag hij zich genoodzaakt een drugsvrije methode van sjamanistisch reizen te ontwikkeling. Vanaf begin jaren ’70 begon hij deze methode, die voornamelijk uit drummen en rituele dans bestaat, te promoten. Zijn workshops, boeken en zijn Centrum voor Sjamanistische Studies vormen een belangrijke basis voor het hedendaagse neosjamanisme: het uitvoeren van zogenaamde sjamanistische technieken door niet-inheemse (westerse) mensen.

Technosjamanisme

De term technosjamanisme wordt gebruikt wanneer moderne technologieën, zoals electronische dance-muziek of synthetische drugs worden geïntegreerd met sjamanistische praktijken. Dit vormt een belangrijk element van de moderne rave en goa trance cultuur. Technosjamanisme is gebaseerd op het idee dat een mystieke ervaring tenminste ten dele een biologische oorsprong heeft, en dat het gebruik van biologische of mechanische methoden om deze ervaringen op te roepen daarom geoorloofd is. Een belangrijke verspreider van technosjamanisme is Terrence McKenna die stelde dat de werkelijkheid een afspiegeling van extradimensionale patronen en vormen is. McKenna raadde gebruik van psychedelica aan als een manier om de geest te openen voor deze verborgen patronen.

Bronnen:

  • Christian Rätsch. The Encyclopedia of Psychoactive Plants. Ethnopharmacology and its applications. 1998, 2005.
  • Het gebruik van entheogenen binnen de Vajrayana traditie: Vajrayana.
  • Over Mircea Eliade: Znamenski, Andrei. Quest for Primal Knowledge: Mircea Eliade, Traditionalism, and “Archaic Techniques of Ecstasy”. Shaman, vol. 17, Nos. 1-2. 2009. Znamenski.
  • Michael Harner: Shamanism.org.
  • Technosjamanisme: Psychonaut.com en Hyperreal.


Reacties

Nog geen reacties. Waar wacht je op? Ieder bericht telt. Juist nu.


Reageer

Ben je 18 jaar of ouder?

Om onze webshop te kunnen bezoeken dien je te bevestigen dat je 18 jaar of ouder bent.