Ginseng

Gerelateerd

X-e

Wat is Ginseng?

Van het woord ginseng wordt gezegd dat het 'het wereldwonder' betekent. Ginseng is het oudste en meest bekende Chinese kruid. Het is een wereldwijd als geneeskrachtig erkende plant die wordt gebruikt in traditionele geneeskunde. Verschillende soorten ginseng worden al meer dan 7000 jaar gebruikt. Deze groeien op verschillende plaatsen ter wereld en hoewel sommige de voorkeur hebben vanwege de specifieke voordelen, worden ze allen als geneeskrachtig beschouwd. Ze kennen allen eenzelfde algemene werking als effectief, vitaliserend middel.
De naam panax is afgeleid van het Griekse woord panacea, wat 'allesgenezer' betekent, en zodanig worden de voordelen van ginseng ook min of meer beschouwd. Ginseng wordt algemeen gebruikt als een middel dat het fysieke functioneren weer in balans brengt, al naar gelang wat het lichaam nodig heeft. Het zal bijvoorbeeld een hoge bloeddruk omlaag brengen en een lage bloeddruk verhogen.

Geschiedenis

Er bestaan enkele mythen over het historische gebruik van ginseng, en hoewel aan de wortel wel degelijk 'krachten' worden toegeschreven, blijkt dat overdrijving niet ongebruikelijk was bij het vastleggen van deze verhalen voor komende generaties.
De mythische keizer Shen-nung (de 'goddelijke boer') is de eerste persoon die ginseng zou hebben gebruikt. De keizer was gezegend met een doorzichtige buik, waardoor hij de werking van geneeskruiden zelf kon beoordelen. Een dieet waarin ginseng centraal staat, werd essentieel geacht voor het bereiken van een hoge leeftijd. De herborist Li Chung Yun at slechts rauwe groenten en ginseng en bereikte de respectabele leeftijd van 256 jaar (1677-1933).
In Korea was de jaarlijkse zoektocht naar de plant met rituelen omgeven. De verzamelaars dienden ascetisch te leven. Wanneer de ginseng uiteindelijk was gevonden, werden de wortels zorgvuldig met de hand uitgegraven.

Tot de 19e eeuw waren de Jezuïeten de enige Europeanen in China. In 1713 berichtte de Franse Pater Jartoux over een plant die door de Tartaren 'orhota' werd genoemd. Deze plant zou wonderlijke krachten bezitten. Het betrof Panax ginseng. De rapportage kwam een Canadese missionaris, Joseph Lafifau, onder ogen. Het viel hem op dat de bosgebieden die als biotoop van de ginseng werden beschreven, sterk overeenkwamen met die van het gebied waar hijzelf werkzaam was. Hierop besloot hij naar de Canadese ginseng te gaan zoeken, die hij inderdaad vond in de bossen rond Montreal. De plant stond bij de Iroquois-indianen bekend als 'garentoquen'. Het ging om Amerikaanse ginseng.

Het bleek dat veel Indianenstammen de plant al eeuwen kenden, en dat deze deel uitmaakte van hun geneeswijzen. De Chippewa-stam noemde de plant shte-na-bi-o-dzhi-bih, wat 'man-wortel' betekent. De plant zou levensverlengend en pijnstillend werken. Aangezien de wortel de vorm van een mens heeft, werd bij een pijnlijk lichaamsdeel het overeenkomstige deel van de wortelfiguur gekozen.
Vanuit Noord-Amerika werd ginseng voor het eerst door Sarrasin overgebracht naar Parijs in 1704. Sinds begin 1700 is er een periode van twee eeuwen geweest waarin Amerikaanse ginseng naar China werd getransporteerd. Immers, alleen de keizer had indertijd het recht om de wortels uit het wild te verzamelen.
Ginseng is inmiddels een beschermde plant in China en Rusland: het exporteren van de zaden is verboden in China, en wilde ginseng oogsten is in Rusland illegaal. Natuurlijk voorkomende witte ginseng wordt vaak gestoomd om 'rode ginseng' te produceren, wat een andere en grotere geneeskrachtige werking heeft.

Plantkundig

Bij ginseng gaat het meestal om Aziatische of Chinese ginseng. Het komt uit Manchurië, Chinees Tatarstan en andere delen van Oost-Azië, en het wordt hier op grote schaal gekweekt, evenals in China, Korea, Japan en Rusland. De plant groeit nu ook in rijke bossen door heel oostelijk en centraal Noord-Amerika.

Het is een stabiele, overblijvende plant met grote, vlezige, langzaam groeiende wortels, welke 2 tot 3 inch (en soms zelfs twee keer deze lengte) lang zijn en 1/2 tot 1 inch dik. De kleur variëert van bleek geel tot bruinachtig.
De smaak is slijmachtig zoet, neigend naar die van drop, met een zekere bitterheid en een licht aromatische warmte. Er zit bijna geen geur aan. De stam is simpel en rechtopstaand, ongeveer een voet hoog, en draagt drie bladeren, welke ieder verdeeld zijn in vijf kleinere bladeren, en een enkele umbella, met een paar kleine geelachtige bloemetjes. Als vrucht kent deze plant trosjes van helderrode bessen. In het vierde jaar komen er bloemen aan; de wortels hebben vier tot zes jaar nodig om een volwassen grootte te bereiken. Hoe ouder de wortel, hoe groter de concentratie ginsenosiden (actieve stoffen) en dus hoe krachtiger de ginseng is. De wortels kunnen meer dan 100 jaar blijven groeien.

Chemistry

Ginseng bevat vitamines A, B6 en het mineraal zink, wat helpt bij het produceren van thymische hormonen, welke nodig zijn voor het functioneren van het afweersysteem. Het voornaamste actieve component van ginseng zijn meer dan 25 saponine triterpenoide glycosiden genaamd 'ginsenosiden'. Deze stereoïde-achtige ingrediënten bevatten aanpasbare eigenschappen waardoor ginseng in staat is om stress tegen te gaan en voor evenwicht zorgt. De glycosiden werken op de bijnierklieren, waardoor het hypertrofie helpt voorkomen evenals overdadige corticosteroïde productie als gevolg van fysieke, chemische of biologische stress.

Medisch gebruik

Naast het gebruik voor de bovengenoemde doeleinden, wordt ginseng ook gebruikt om de effecten van stress te verminderen, prestaties te verbeteren, het energieniveau te verhogen, het geheugen te verbeteren en het immuunsysteem te stimuleren.
Oriëntaalse geneeskunde erkent ginseng als een noodzakelijk element in de beste recepten, en beschouwt het als zowel een preventief als genezend middel. Het zou mentale en lichamelijke vermoeidheid wegnemen, longklachten hebben genezen, tumoren hebben doen verdwijnen en verouderingsklachten vermindert. Het wordt ook gebruikt voor diabetes, bescherming bij bestralings- en chemotherapie, verkoudheden, borstproblemen en om slaap en eetlust te stimuleren.

Variaties

Er zijn verschillende soorten ginseng, ze worden onderscheden door hun plaats van herkomst. Als het gaat om de medicinale werking zijn er kleine verschillen onderling, waardoor iedere soort zijn eigen 'specialiteit' heeft.

Chinese ginseng (Panax ginseng) staat bekend als zeer bruikbaar bij het behandelen van diabetes, bloedarmoede, kanker, depressie, slapeloosheid, shock, vermoeidheid, hoge bloeddruk, effecten van bestraling, omgevings-, fysieke en mentale stress en chronische ziekte. Er wordt gezegd dat het opwekkend werkt en zo het uithoudingsvermogen stimuleert, de levensverwachting verhoogt, het zenuwstelsel ontspant, het mentale bewustzijn verbetert, een goed hormonaal functioneren bevordert, het vetgehalte verbetert, cholesterolverlagend is, de geestkracht versterkt en weerstand tegen ziekten opbouwt. Chinese ginseng zou werken als anti-oxidant, autoimmuun stimulant, 'psychotroop' en het zou anti-tumor kunnen werken.

Amerikaanse ginseng (Panax quinquefolius) is gelijk aan Chinese maar heeft een milder effect. Het versterkt met name de vijf organen: lever, hart, longen, nieren en milt.

Onderzoek in China heeft uitgewezen dat Siberische ginseng (Eleutherococcus senticosus) vooral effectief is bij het tegengaan van vermoeidheid. Het heeft een grotere stimulerende werking dan andere soorten, maar het kan patiënten ook kalmeren en angst verminderen.

Koreaanse ginseng (Panax ginseng) behoort tot dezelfde soort, en heeft ook dezelfde effecten als Chinese ginseng, maar omdat deze soort onder perfecte omstandigheden groeit is de kwaliteit superieur aan die van Chinese ginseng.

Japanese ginseng (Panax japonicus) wordt vaak gebruikt door Japanse kruidkundigen als vervanger voor Panax ginseng. Deze soort bevat minder ginsenosides dan de Chinese variant en wordt ook wel een low-grade ginseng genoemd.

Himalayan ginseng (Panax pseudoginseng subspecies Himalaicus). Himalaya bewoners gebruikten deze variant voor mensen met een slechte eetlust en als middel voor een betere spijsvertering. De geneeskundige werking is minder sterk dan die van Chinese ginseng.

Gebruik

De hele wortel is bruikbaar. Zowel verpoederd in capsules, als ingrediënt in kruidenformules en als thee. De wortel wordt ook wel gekauwd of er wordt een afkooksel van gemaakt. Doe hiervoor een halve theelepel van de gepoederde wortel in een kop water, breng het aan de kook en laat het zachtjes 10 uur lang pruttelen. Drie keer per dag drinken.
Om thee te maken, kook drie gram ginsengpoeder in water gedurende vijf tot tien minuten, zeef voor het drinken.

Waarschuwingen

De literatuur noemt doseringen tussen de 1-6 gram ginsengwortel per dag. Overmatig gebruik kan leiden tot hoofdpijn, en een overdosis kan leiden tot slapeloosheid, gespannen spieren en vocht vasthouden. Het wordt ook aangeraden ginseng niet langer dan 4 weken achtereen te gebruiken. Het lichaam raakt immers gewend aan de regelmatige inname; om de effectiviteit te behouden dien je een pauze in te lassen.
Zoals de meeste kruidenformules kan ook ginseng reageren op andere medicatie.

Combinaties

Ginseng is geschikt om te combineren met Fo ti tien, om zo lichaam en geest weer in balans te brengen. Voor een betere concentratie en helder denken can ginseng worden gecombineerd met guarana.

Bijwerkingen

Bij normaal gebruik van ginseng komen geen bijwerkingen voor.

Kweken

Voor het succesvol kweken van ginseng is een losse, rijke grond belangrijk, met een dikke laag bladeren en ongeveer 80 procent schaduw - wat meestal kunstmatig bereikt wordt. Succesvolle buitenkweek is moeilijk; voedingsrijke compost is hiervoor noodzakelijk. De meeste soorten vragen om een kas. Voortplanting door stekjes te maken van de wortels is de meest succesvolle methode. Hierbij worden de stekjes vervolgens in zand geplaatst, onder glas. Zaadjes kunnen in een pot worden gestopt in de vroege lente en vragen een matige warmte. Wanneer de planten een paar inches hoog zijn moeten ze worden overgeplant naar een tuin of een omheind bloembed. Ze vragen gezonde, warme grond, maar wel met veel schaduw.

Bewaren

Verse ginseng en verse wortels kunnen twee maanden lang bewaard worden bij 0 graden Celcius, en blijven twintig dagen goed bij 25 graden Celcius. Gedroogde ginsengproducten kunnen jarenlang bewaard worden.